کنسروها یکی از مهمترین و پر کاربردترین غذاهای آماده موجود در بازار هستند. تنوع بالای کنسروها و استقبال زیاد خریداران از این غذاهای آماده، باعث شده تا شرکتهای مواد غذایی نگاه ویژهای به تولید آن داشته باشند. برندهای مختلف تولید مواد غذایی سعی دارند تا تنوع بیشتری از کنسروها را تولید و در سبد کالایی خود قرار دهند. انواع گیاهان پخته، تنهای ماهی، خورشتهای آماده و نیمه آماده و… برخی از مهمترین غذاهای کنسروی موجود در بازار هستند. ما امروز در این مقاله میخواهیم در مورد کنسروها و چگونگی راه اندازی خط تولید انواع کنسرو صحبت کنیم.
اگر شما هم به این غذاهای آماده علاقه دارید یا دوست دارید یک خط تولید کنسرو داشته باشید و با مراحل راه اندازی خط تولید انواع کنسرو آشنا شوید، تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.
تاریخچه کنسروسازی
شاید برای شما هم سوال پیش آمده باشد که کنسروها چگونه به وجود آمدهاند؟ یا این که اصلا اولین بار چه کسی به فکر کنسرو کردن مواد غذایی افتاد؟
در پاسخ به این سوالها باید بگوییم که اولین بار در سال ۱۷۹۰ بود که افراد به فکر نگهداری طولانی مدت از مواد غذایی و کنسروسازی آنها افتادند. در جریان جنگهای ناپلئون یکی از بزرگترین مشکلات تامین غذای نیرو بود. راههای زیادی امتحان شد ولی هیچکدام نتیجه بخش نبود.
تا این که شخصی به نام نیکلا آپر که آن زمان کارگر شرکت آبجو سازی بود پیشنهاد کنسرو کردن مواد غذایی را داد. نیکلا با برخی اقدامات توانست کنسروهای اولیه را به وجود بیاورد و مواد غذایی را برای طولانی مدت نگهداری کند.
البته کنسروهای اولیه مشکلات و ایرادهای زیادی داشتند. بعدها با بررسی و تحقیقات زیاد و استفاده از روشهای علمی کنسروها به تکامل رسیدند. امروزه شما میتوانید با استفاده از روشهای علمی مواد غذایی بسیار زیادی را کنسرو کنید.
راه اندازی خط تولید انواع کنسرو در کارخانجات امروزی نیازمند دستگاه ها و ماشین آلات مخصوص و دانش کار کردن با آنهاست.

مراحل آماده سازی مواد غذایی برای کنسرو
اولین نکتهای که باید برای راه اندازی خط تولید انواع کنسرو بدانید، مراحل آماده سازی مواد غذایی است. به جرات میتوان گفت آماده سازی مواد غذایی اصلیترین و مهمترین مرحله در راه اندازی خط تولید انواع کنسرو است. زیرا اگر مراحل آماده سازی مواد اولیه به خوبی انجام نشود کنسرو تولید شده کیفیت مناسبی پیدا نمیکند. دلیل کنسرو کردن مواد غذایی از بین بردن میکروارگانیسمهای فسادزا است.
از بین رفتن این میکروارگانیسمها باعث طول عمر و ماندگاری بیشتر مواد غذایی میشود. برای از بین بردن میکروارگانیسمهای مواد غذایی مراحل زیادی طی شود. این مراحل در قالب مراحل آماده سازی مواد غذایی برای کنسرو انجام میشود. در ادامه مهمترین مراحل آماده سازی مواد غذایی برای کنسرو شدن را بررسی میکنیم.

1. شستشوی مواد غذایی:
اولین مرحله برای آماده سازی مواد غذایی جهت کنسرو سازی، شستشوی مواد است. در خط تولید کنسرو از اسپریهای فشار قوی برای شستشوی مواد غذایی استفاده میشود. به این صورت که مواد غذایی روی نوار نقاله حرکت کرده و توسط اسپریهای فشار قوی شسته و تمیز میشوند. البته توجه داشته باشید که سبزیجات و میوهجات تنها با این روش شسته نمیشوند. برای شستشوی میوهجات و سبزیجات علاوه بر اسپریهای فشار قوی از دستگاههای مخصوص شستشوی سبزی و میوه هم استفاده میگردد.

2. انتخاب مواد غذایی مناسب:
در این مرحله مواد غذایی تحت غربالگریهای مختلف قرار میگیرند تا موادی که از نظر وزن و اندازه مناسب هستند انتخاب شوند. البته بعد از غربال توسط دستگاه، بازرسیهای بصری نیز از مواد انتخابی انجام میشود. این بازرسی برای این است که بهترین مواد از نظر شکل، رنگ و اندازه انتخاب شود. برای تولید کنسرو با کیفیت باید بهترین مواد غذایی که عاری از هرگونه کثیفی و خرابی است انتخاب شود. انتخاب مواد غذایی مناسب برای کاهش بار میکروبی و بالا بردن بازه تولید بسیار مهم است.
3. بلانچینگ مواد غذایی
مرحله بعدی که در خط تولید کنسروها انجام میشود، بلانچینگ یا آنزیمزدایی مواد غذایی است. در این مرحله مواد غذایی انتخاب شده را از سه مرحله گرمادهی، آنزیمزدایی و خنک کنندگی عبور میدهند. این مرحله با ایجاد شوک در مواد غذایی هم به تازه سازی آنها کمک کرده هم برخی از آنزیمها که باعث تغییر رنگ و طعم مواد میشود را از بین میبرد. در خط تولید کنسروها برای آنزیمزدایی از دستگاههای بلانچر استفاده میشود. بلانچر یکی از پرکاربردترین دستگاههای مواد غذایی در خط تولید کنسروها میباشد. بلانچر عملیات آنزیمزدایی را با استفاده از آب داغ یا بخار داغ انجام میدهد.
سایت www.cannedfood.co.uk می گوید:
Initial preparation varies depending on the food being canned. Vegetables and fruit may be peeled and chopped or just washed whole. Many vegetables are first blanched at a temperature just below boiling point to destroy enzymes that could discolour the food or give it an off flavour. Cans are usually filled with the food in a continuous production line. Depending on the food, the can may be topped up with juice, syrup, sauce or brine, leaving a small headspace to allow for expansion. The lid is sealed onto the can and the contents are cooked.
بسته به غذای کنسرو شده، آماده سازی اولیه متفاوت است. سبزیجات و میوه ها ممکن است پوست کنده و خرد شوند یا فقط شسته شوند. بسیاری از سبزیجات ابتدا در دمایی درست زیر نقطه جوش بلانچ می شوند تا آنزیم هایی که می توانند باعث تغییر رنگ غذا یا بد طعم شدن آن شوند از بین بروند. قوطی ها معمولاً با مواد غذایی در یک خط تولید مداوم پر می شوند. بسته به نوع غذا، قوطی ممکن است با آب، شربت، سس یا آب نمک پر شود و فضای کوچکی برای انبساط باقی بماند. درب قوطی بسته می شود و محتویات آن پخته می شود.
4. پر کردن قوطی کنسرو
بعد از این، مرحله آنزیمزدایی مواد غذایی وارد قوطیهایی که از قبل گرما دیدهاند میشوند. در این مرحلهها قوطیها باید گرم نگه داشته شوند تا مواد غذایی درون آنها منبسط شوند. گرم بودن قوطیها باعث خروج هوا یا گاز محبوس شده درون مواد غذایی میشود.
توجه داشته باشید که قوطیها نباید به طور کامل پر شوند و بیش از ده درصد فضای قوطی باید خالی بماند. زیرا در زمان حرارت دادن باید درون قوطی فضای کافی برای انبساط مواد غذایی وجود داشته باشد. برای پر کردن قوطی در خط تولید کنسرو از دستگاههای پر کن استفاده میشود. این دستگاهها به دو نوع دستگاه پر کن مایعات غلیظ و مایعات رقیق موجود میباشند.
در دنیای تولیدات صنعتی امروز، استفاده از جت پرینترهای صنعتی امری ضروری است. به ویژه در صنعت کنسرو، که نیاز به درج اطلاعاتی مانند تاریخ تولید، مواد تشکیلدهنده، کد محصول و سایر مشخصات ضروری بر روی بستهبندی وجود دارد، استفاده از جت پرینتر از اهمیت ویژهای برخوردار است.
جت پرینترهای صنعتی مخصوص چاپ بر روی کنسروها، راهکاری هوشمندانه و کارآمد برای پاسخگویی به این نیازها هستند. این دستگاهها با بهرهگیری از تکنولوژیهای روز دنیا، امکان چاپ اطلاعات دقیق و با کیفیت را بر روی سطوح مختلف کنسروها فراهم میکنند. همچنین از مهمترین مزایای استفاده از جت پرینتر صنعتی میتوان به مواردی نظیر دقت و سرعت بالا، افزایش کارایی، کنترل کیفیت، قابلیت چاپ اطلاعات متنوع و انعطافپذیری نام برد.
همچنین برای سرعت و دقت در جابجایی و بستهبندی محصولات، از نوار نقاله جت پریتر باید استفاده کرد. زیرا این امر باعث جابجایی سریع و ایمنی محصولات میشود. باید توجه داشته باشید که انتخاب نوار نقاله مناسب با توجه به نیازهای خاص هر کارخانه، از اهمیت بالایی برخوردار است.
با توجه به نوع کاربرد و نحوه جابجایی قوطیهای کنسرو، انواع مختلفی نوار نقاله وجود دارد. مانند نوار نقاله تسمه لاستیکی، نوار نقاله زنجیری و نوار نقاله غلطکی.

5. هواگیری
یکی دیگر از مراحل مهم در تولید کنسروها هواگیری قوطی کنسرو است. در این مرحله قبل از بسته شدن درب قوطیها باید هوا و گاز داخل آن به صورت کامل خارج شود. هواگیری قوطیهای کنسرو علاوه بر بالا رفتن کیفیت مواد غذایی به ماندگاری بیشتر مواد کمک میکند. همچنین هواگیری باعث کم شدن فشار وارد شده به درزهای قوطی شده و از خوردگی داخلی قوطی جلوگیری میکند.

6. بستن درب قوطی
در کارخانجات کنسرو سازی بلافاصله بعد از هواگیری باید درب کنسروها بسته و مهر و موم شوند. این مرحله در خط تولید کنسروها باید با دقت و سرعت بالایی انجام شود. زیرا دمای مواد غذایی درون کنسروها نباید کمتر از ۷۴ درجه سانتیگراد باشد. اگر سرعت دستگاه مناسب نباشد مواد غذایی خنک شده و فرآیند کنسرو سازی دچار اختلال میشود.

7. حرارت دهی
بعد از بسته شدن درب، قوطیها باید تحت فرآیند حرارت دهی قرار بگیرند. توجه داشته باشید که عملیات حرارت دهی بسته به PH مواد غذایی متفاوت است. اگر PH ماده غذایی کمتر از ۴.۵ باشد کنسرو باید در آب جوش غوطهور شود. اما اگر PH بالاتر از ۴.۵ باشد کنسرو باید ۱ تا ۲ ساعت تحت فشار بخار داغ قرار بگیرد. فشار بخار نیز برای مواد غذایی مختلف متفاوت است. به طوری که کنسروهایی که شامل مواد غذایی گوشتی هستند باید تحت فشار بالاتری از بخار داغ قرار بگیرند تا به صورت کامل میکربزدایی شوند.

8. خنک کردن کنسروها
مرحله آخر در تولید کنسروها خنک کردن قوطی کنسرو است. قوطی کنسرو بلافاصله بعد از فرآیند حرارت دهی با خنک شود. اگر فرآیند خنک کردن کنسروها انجام نشود ممکن است مواد غذایی درون قوطی به دلیل حرارت دهی پخته شوند. البته فرایند خنک کنندگی میتواند برخی باکتریها مانند باکتریهای ترموفیلی که از تیمار حرارتی باقی مانده است را از بین ببرد. به همین دلیل است که باید حتما قوطی کنسرو بعد از حرارت دهی خنک شود.

جدول خلاصه مراحل تولید کنسرو در کارخانه
| مرحله | زیرمراحل | توضیحات |
|---|---|---|
| 1. آماده سازی مواد غذایی | 1.1. شستشو | استفاده از اسپریهای فشار قوی و دستگاههای مخصوص برای شستشوی مواد اولیه |
| 1.2. انتخاب و غربالگری | غربالگری و بازرسی بصری مواد برای انتخاب بهترین مواد از نظر اندازه، رنگ و شکل | |
| 1.3. بلانچینگ | گرمادهی، آنزیمزدایی و خنک کردن مواد برای تازه ماندن و جلوگیری از تغییر رنگ و طعم | |
| 2. پر کردن و هواگیری قوطی | 2.1. پر کردن قوطی | پر کردن قوطیها با مواد غذایی آماده شده، با فضای خالی مناسب برای انبساط |
| 2.2. هواگیری | حذف هوا و گازهای اضافی از داخل قوطی برای افزایش ماندگاری و کیفیت محصول | |
| 3. بستن درب و حرارت دهی | 3.1. بستن درب | بستن درب قوطیها بلافاصله پس از هواگیری با سرعت و دقت بالا |
| 3.2. حرارت دهی | حرارت دادن قوطیها با توجه به PH مواد غذایی برای از بین بردن میکروارگانیسمها | |
| 4. خنک کردن و بسته بندی نهایی | 4.1. خنک کردن | خنک کردن سریع قوطیها پس از حرارت دهی برای جلوگیری از پخت بیشتر و از بین بردن باکتریهای احتمالی |
| 4.2. بسته بندی نهایی | بسته بندی قوطیهای کنسرو و آماده سازی برای عرضه به بازار |
چگونگی راه اندازی خط تولید انواع کنسرو

راه اندازی خط تولید انواع کنسرو بسته به نوع مواد غذایی کمی متفاوت است. اولین مرحله برای راه اندازی این نوع خط تولید، گرفتن مجوزهای لازم است. این مرحله یکی از سختترین مراحل راه اندازی خط تولید کنسرو است.
برای گرفتن مجوزهای لازم برای خط تولید کنسرو باید یک طرح توجیهی کامل و جامع داشته باشید؛ زیرا مسئولان مربوطه باید مجاب شوند که شما امکانات، تجهیزات، علم و سرمایه کافی برای ایجاد خط تولید کنسرو سازی را دارا هستید.
استفاده از نیروی کار مجرب و با دانش، تجهیزات به روز، امکانات مناسب و… میتواند کمک زیادی به روند تولید کنسرو انجام دهد. شما برای اطلاع کامل از چگونگی راه اندازی خط تولید انواع کنسرو نیاز به دریافت مشاوره تخصصی دارید. برای دریافت اطلاعات تکمیلی و دریافت مشاوره رایگان در زمینه چگونگی راه اندازی خط تولید انواع کنسرو، میتوانید با کارشناسان مجموعه ما در ارتباط باشید.


